Wydarzenie stanowi wyjątkową okazję do spotkania z twórczością jednej z najbardziej radykalnych
i niekonwencjonalnych grup artystycznych w Polsce oraz do refleksji nad dziedzictwem kontrkultury, która na trwałe wpisała się w historię polskiej sztuki współczesnej.
23 kwietnia 2026 roku, dokładnie 40 lat od pierwszego „Ujawnienia” Totartu zapraszamy na Uniwersytet Gdański – w miejsce, w którym narodziła się jego działalność. W ramach obchodów zaplanowano konferencję naukową „Nie tylko Totart – alternatywne ruchy kulturowe w Polsce Ludowej
i okresie transformacji systemowej” oraz szereg wydarzeń artystycznych – m.in. happening muzyczno-teatralny inspirowany działaniami grupy, wernisaż wystawy prac Pawła Paulusa Mazura, pokazy filmów dokumentalnych oraz wieczorne koncerty i działania performatywne.
Dzień później, 24 kwietnia, refleksja nad zjawiskami kontrkulturowymi okresu PRL i transformacji systemowej przeniesie się do Europejskiego Centrum Solidarności, gdzie w pięciu panelach tematycznych zaprezentują się badacze i badaczki z ośrodków naukowych w całej Polsce. W programie znajdą się wystąpienia poświęcone m.in. kontrkulturze studenckiej, niezależnej sztuce i muzyce, alternatywnym obiegom wydawniczym oraz fenomenowi trójmiejskiej sceny artystycznej.
Organizatorzy:
Fundacja Transgressive Art
Uniwersytet Gdański
Partnerzy:
Stowarzyszenie Autorów ZAiKS
Fabryka Styropianu STYROPAK sp. z o.o.
Akademickie Centrum Kultury Uniwersytetu Gdańskiego Alternator
Centrum Aktywności Studenckiej i Doktoranckiej UG
Wydział Filologiczny UG
Wydział Historyczny UG
Biblioteka UG
Partnerzy części naukowej:
Europejskie Centrum Solidarności
Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku
Polskie Towarzystwo Nauk Politycznych Oddział Gdańsk
Stowarzyszenie Symetria Polanki
Instytut Bałtycki
Obchody zostały objęte honorowym patronatem rektora Uniwersytetu Gdańskiego oraz patronatem medialnym TVP Kultura i Radia Gdańsk oraz Portalu Gdańsk.pl
Wydarzenie dofinansowano ze środków Miasta Gdańsk i Stowarzyszenia Autorów ZAIKS
23.04.2026 r. // Uniwersytet Gdański
Panel studencki w ramach konferencji naukowej
„Nie tylko Totart – alternatywne ruchy kulturowe w Polsce Ludowej i okresie transformacji systemowej”
budynek Wydziału Historycznego i Wydziału Filologicznego, ul. Wita Stwosza 55
11:00-11:15 Jakub Maruszak / Uniwersytet Gdański
Prefabrykowana nostalgia. Socrealizm i socmodernizm w alternatywnej wyobraźni estetycznej współczesnej kultury Polski.
11:15-11:30 Zuzanna Bramowicz / Uniwersytet Jagielloński
Bunt medialno-kulturowy – analiza porównawcza PRL i współczesnej Polski
11:30-11:45 Olga Sapiechowska / Uniwersytet Warszawski
Trasa – zlot – hipchata. Konstrukcja przestrzeni subkultury hipisowskiej czasów PRL na podstawie powieści „Mistycy i narkomani” Wojciecha „Tarzana” Michalewskiego
11:45-12:00 Julia Kuster / Uniwersytet Gdański
Alternatywne ruchy kontrkulturowe PRL-u w kulturze filmowej na przykładzie filmu Raz, dwa, trzy (1972) Piotra Szulkina
12:00-12:15 Wiktor Brożek / Uniwersytet Jagielloński
Środowisko „Po prostu” — buntownicy czy koniunkturaliści?
12:15-12:30 dyskusja
T – Transmisje Pamięci // uroczyste otwarcie konferencji naukowej „Nie tylko Totart – alternatywne
ruchy kulturowe w Polsce Ludowej i okresie transformacji systemowej”
dyskusja z udziałem osób związanych z Totartem – „Totart – sztuka, prowokacja, polityka – 40 lat później.”
godz. 13:00 / sala 1.48, budynek Wydziału Historycznego i Wydziału Filologicznego
uczestnicy: Paweł „Paulus” Mazur, Dariusz „Brzóska” Brzóskiewicz, Ryszard Tymon Tymański, Zbigniew Sajnóg, Mikołaj Jurkowski. prowadzenie: Łukasz Bień
O – Obecność ujawniona // odsłonięcie tablicy pamiątkowej
godz. 14:30 / hol budynku Wydziału Historycznego i Wydziału Filologicznego
projekt tablicy: Paweł Paulus Mazur
T – Teatr Totalny // happening muzyczno-teatralny „Dach”
godz. 14:45 / hol budynku Wydziału Historycznego i Wydziału Filologicznego
Performans inspirowany wydarzeniami z lat ‘80, w którym śmiech, absurd i cielesność służyły rozbijaniu skostniałych form kultury. Wystąpi duet Brzóska de Paulus oraz studenci Uniwersytetu Gdańskiego, tworząc wspólną przestrzeń działania – bez hierarchii i bez dystansu.
A – Atak Formy // wernisaż wystawy Pawła Paulusa Mazura
godz. 15:15 / hol budynku Wydziału Historycznego i Wydziału Filologicznego
Wystawa prezentuje przekrojowy wybór prac artysty, którego cechuje ironia, refleksyjny humor oraz krytyczne spojrzenie na rzeczywistość, nawiązujące m.in. do witkacowskiej idei „samozapisywania się w historii”.
R – Rozum Odzyskiwany // pokaz filmów „TOTART czyli odzyskiwanie rozumu”, reż. Bartosz Paduch
oraz „Partia, pieniądze, rock&roll III – Nie wierzę politykom”, reż. Paweł Chmielewski, Wojciech Fułek
godz. 16:00 / sala 1.43, budynek Wydziału Historycznego i Wydziału Filologicznego
T – Turbulencje Słów i Tonów // koncert i działania performatywne
godz. 20:00 / Biblioteka Główna Uniwersytetu Gdańskiego
w programie: występ duetu Brzóska de Paulus (chill wave electro poetry), koncerty studenckich zespołów oraz odczyty poetyckie artystów związanych z Totartem
Szczegółowe informacje na stronie https://ack.ug.edu.pl/events/40-lat-totartu-obchody-jubileuszu-na-uniwersytecie-gdanskim-i-w-europejskim-centrum-solidarnosci/?occurrence=2026-04-23
oraz na stronie Fundacji Transgressive Art poświęconej czterdziestoleciu Totartu www.facebook.com/profile.php?id=61574281765930
Na wszystkie wydarzenia wstęp wolny
24.04.2026 r. // Europejskie Centrum Solidarności
konferencja naukowa
„Nie tylko Totart – alternatywne ruchy kulturowe w Polsce Ludowej i okresie transformacji systemowej”
Panel I
9:15-9:30 prof. Wojciech Polak / Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
„Elementy stosowane przez ruchy kontrkulturowe w antysystemowych wystąpieniach studentów toruńskich w latach osiemdziesiątych XX wieku”.
9:30-9:45 dr hab. Mirosław Supruniuk / Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
Polska sztuka emigracyjna w drugim obiegu wydawniczym.
9:45:10:00 dr hab. Zbigniew Girzyński, dr Anna Łukaszewska / Uniwersytet Mikołaja Kopernika
w Toruniu, Pomorska Szkoła Wyższa w Starogardzie Gdańskim
Codzienne życie młodzieży w PRL w kontekście postaw kontrkulturowych w latach 60-tych i 70-tych.
10:00:10:15 dr Ewelina Ślązak / Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Łodzi
„Precz z czerwonymi kapturkami” – Galeria Działań Maniakalnych w Łodzi jako ruch alternatywny schyłku PRL.
10:15-10:30 dr Artur Kuprianis / Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Łodzi
Pod skrzydłami „Solidarności”. Łódzka wystawa „Konstrukcja w procesie” w 1981 r.
10:30-10:45 mgr Anna Kulczyk / Muzeum w Gliwicach
Z piwnic do muzeum. Wystawa czasowa jako narzędzie opowieści o muzycznej kontrkulturze Gliwic.
10:45-11:00 dyskusja
11:15-11:30 przerwa
Panel II
11:30-11:45 prof. Urszula Jarecka / Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk
Przestrzenie wolności… Moda i przemyt (idei).
11:45:12:00 dr Marek Rogulski / Fundacja Tysiąc Najjaśniejszych Słońc
Wybrane niezależne działania społeczno-artystyczne lat 80-tych i ich ekstrakcja w postaci Stowarzyszenia Klub Inicjatyw Społecznych i Galerii C 14 w roku 1990, w Gdańsku.
12:00-12:15 dr Zofia Dworakowska / Uniwersytet Warszawski
Miasto. Pole akcji – o pozateatralnych praktykach Akademii Ruchu.
12:15-12:30 dr hab. Paweł Stachowiak / Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Jerzy Grotowski. Heretyk dwóch kościołów.
12:30- 12:45 dr Jan Hlebowicz / Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku
Gdańska „Jedynka” a polski ruch anarchistyczny. Alternatywna aktywność uczniów I LO.
12:45-13:00 mgr Łukasz Wojtecki / Muzeum Solca im. Księcia Przemysła w Solcu Kujawskim
Osiedlowy Klub Spółdzielczy „Baltazar” w Solcu Kujawskim – czyli początki niezależnej kultury w małym przemysłowym miasteczku.
13:00-13:15 dyskusja
13:00-13:45 obiad
Panel III
13:45-14:00 dr Piotr Abryszeński / Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku
Przebiśniegi i pierwiosnki. Fenomen trójmiejskich teatrów studenckich lat 50. i 60.
14:00-14:15 dr Joanna Pankau / Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Kultura zinowa jako alternatywny obieg komunikacji środowisk artystycznych w Polsce
i jej przeobrażenia po 1989 roku.
14:15-14:30 mgr Agnieszka Bartków / Muzeum Górnośląskie w Bytomiu
„W tej sytuacji sprawa nabiera zupełnie innego wymiaru”- o polskiej sztuce niezależnej lat 80.
14:30-14:45 mgr Kamil Burczyński / Uniwersytet Wrocławski
Prasa trzeciego obiegu (ziny) jako źródło narracji o niezależnej muzyce rozrywkowej PRL lat 80.
14:45-15:00 mgr Mariusz Węgrzyn
Przedproża wolności – literatury, sztuki, kariery? „Przedproża” Miesięcznik Gdańskich Spotkań Artystycznych 1990 – 1994 oczami redaktora.
15:00-15:15 mgr Łukasz Krajnik / Uniwersytet Gdański
Czasopismo „bruLion” – paradoks kontrkultury zatomizowanej.
15:15-15:30 dyskusja
15:30-15:45 przerwa
Panel IV
15:45-16:00 dr hab. Anna Borowska / Uniwersytet Warszawski
Między dźwiękiem a słowem: styl narracji nośnikiem subkulturowego buntu w tekstach TSA i Moskwy w 1984 r.
16:00-16:15 mgr Jagoda Macios / Uniwersytet Civitas
Bunt stolicy w gablotce. Mitologizacja i komercjalizacja warszawskiej sceny niezależnej lat 80. i 90. w potransformacyjnych narracjach pamięci.
16:15-16:30 mgr Julia Jewszel / Uniwersytet Jagielloński
Subkultura jako dziedzictwo. Przypadek bikiniarzy i współczesnych inicjatyw społeczno-artystycznych.
16:30-16:45 dr Maja Dobiasz-Krysiak / Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
Pracownia” olsztyńska jako pionierzy ABR w Polsce.
16:45-17:00 dr Artur Trapszyc / Muzeum Etnograficzne im. M. Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu
Klub BaBoDes w Cekcynie. Lokalna scena kontrkultury w stylu Flower Power (lata 60. i 70. XX wieku).
17:00-17:15 dyskusja
17:15-17:30 przerwa
Panel V
17.30-17:45 mgr Martyna Majkowska / Uniwersytet Gdański
Pogłosy alternatywnej muzycznej sceny Trójmiejskiej – czyli jak wybrzmiewają współczesne wcielenia idei postransformacyjnych i czy jeszcze je słychać.
17:45-18:00 dr Sebastian Rerak / Uniwersytet Jagielloński
Yass – muzyczna kontynuacja trójmiejskiego undergroundu.
18:00-18:15 mgr Alicja Figarska
Między oficjalnością a alternatywą. Osiedlowe domy kultury jako przestrzeń codziennej twórczości w PRL.
18:15-18:30 mgr Łukasz Bień / Uniwersytet Gdański
Inspiracje kulturowe i społeczne członków Totart.
18:30-18:45 mgr Kamila Krężel / Muzeum Narodowe w Szczecinie
„Pokolenie No Future”. Muzealna opowieść o szczecińskiej kontrkulturze lat 80. i 90.
18:45-19:00 dyskusja
19:00 zakończenie konferencji
Szczegółowe informacje o konferencji na stronie:
TOTART – Centrum Aktywności Studenckiej i Doktoranckiej UG
Zapowiedź: Druga część obchodów czterdziestolecia TOTARTU odbędzie się 2 i 3 października w Instytucie Kultury
Materiał nadesłany
